Učenje i inteligencija PDF
Document Details

Uploaded by ObtainableRetinalite5737
Univerzitet u Sarajevu
Prof. dr. Daniel Maleč
Tags
Summary
This document discusses various learning theories, including observational, imitative learning, insight learning, and other forms. It also covers theories of intelligence, including Spearman's two-factor theory, Thurstone's multiple-factor theory, and Cattell and Horn's fluid and crystallized intelligence.
Full Transcript
11. UČENJE Opservacijsko ili vikarijsko uslovljavanje: 1) Uključenost viših kognitivnih ili medijacijskih procesa (opažanje i mišljenje) 2) Anticipacija nagrade ili kazne, 3) Bandura objašnjava eksperimentalno agresivno ponašanje ovim mehanizmom učenja; 11. UČEN...
11. UČENJE Opservacijsko ili vikarijsko uslovljavanje: 1) Uključenost viših kognitivnih ili medijacijskih procesa (opažanje i mišljenje) 2) Anticipacija nagrade ili kazne, 3) Bandura objašnjava eksperimentalno agresivno ponašanje ovim mehanizmom učenja; 11. UČENJE Učenje imitacijom: 1) Usvajaju se globalni ali površni obrasci ponašanja modela, 2) Nema očiglednih posljedica (nagrada ili kazni) 3) Emocionalna vezanost za model ima moderatorski efekt na ovu formu učenja; 11. UČENJE Učenje identifikacijom: 1) Uvajaju se kako površni obrasci ponašanja tako i unutrašnji procesi i osobine poput vrijednosti i stavova. 2) Također je važna emocionalna vezanost za model. 3) Razlikuju se dvije identifikacije i to odbrambena i razvojna ili anaklitička. 11. UČENJE Učenje uviđanjem: 1) Usvajaju se složene reakcije i to naglo a ne postupno te imaju trajan karakter; 2) Uključeni su viši kognitivni procesi odnosno mišljenje; 3) Koller je proučavao ovu formu učenja na primatima; 11. UČENJE Učenje uviđanjem: Faze učenja su: 1) Preparacija, 2) Inkubacija, 3) Iluminacija, 4) Verifikacija; Ovim učenjem se rješavaju složeni kognitvni problemi 11. UČENJE Pretpostavljeni oblici učenja Imprinting: 1) Praćenje obrasca ponašanja kojeg mladunčad prvo uoče. 2) Automatizam 3) Lorentzov primjer 11. UČENJE Pretpostavljeni oblici učenja Ekspozicijsko učenje: 1) Sama izloženost podražajima može izmijeniti ponašanje; 2) Primjeri promjene ekološke sredine; 11. UČENJE Pretpostavljeni oblici učenja Senzitizacija 1) Izloženost podražajima koji traju kumulativno djeluju 2) Ispodpražna kumulacija na kraju ima efekt na promjenu u ponašanju. UNIVERZITET U SARAJEVU Opća psihologija 6 Prof. dr. Daniel Maleč 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Teorije inteligencije Spearman predlaže dvofaktorski model inteligencije: 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Teorije inteligencije Spearman smatra da se inteligentno ponašanje odvija kroz dva ključna procesa a to su: 1) Edukcija korelata i 2) Edukcija relacije U prvom je zadat pojam i odnos a traži se pojam koji zadovoljava taj odnos. U drugom slučaju, data su dva pojma a treba uvidjeti njihov odnos. 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Teorije inteligencije Thurstone-faktorskom analizom dokazuje da postoji sedam primarnih, relativno nezavisnih faktora inteligencije a to su: 1) V-faktor (verbalno razumijevanje) 2) W-faktor, odnosno faktor verbalne fluentnosti ili rječitosti, 3) S-faktor ili spacijalni faktor, 4) P-faktor, odnosno perceptivni faktor, 5) N-faktor ili numerički faktor, 6) M-faktor ili faktor pamćenja, tj. memorije, i 7) R-faktor odnosno sposobnost ili faktor logičkog rezoniranja; 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Teorije inteligencije Philip Vernon predlaže hijerarhijsku teoriju inteligencije: 1) Postoji najširi generalni faktor (G) koji se dijeli na verbalno-edukativni (V:ed) i praktično mehanički (K:m) kao šire grupne faktore; 2) (V:ed) se opet dijeli na verbalne (V) i numeričke (N) sposobnosti a (K:m) se dijeli na spacijalne (S), mehaničke (Mn) i praktično- manipulativne (Mi) sposobnosti; 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Teorije inteligencije Cattel i Horn također predlažu hijerarhijsku teoriju: 1) G-faktor koji se dijeli na fluidnu i kristaliziranu inteligenciju 2) Fluidna je genetički određena i pokriva indukciju, pamćenje i shvaćanje, 3) Kristalizirana se razvija iz fluidne kroz iskustvo i pokriva verbalne sposobnosti, asocijativnu fluentnost i originalnost; 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Teorije inteligencije Još prije, Donald Hebb, klinički neuropsiholog, razlikovao je: 1) Inteligenciju A koji je prirodni potencijal i odnosi se na plasticitet CNS-a, 2) Inteligenciju B koja je transformirana inteligencija A pod uticajem iskustva i vježbe i 3) Inteligenciju C koja je uzorak inteligencije B obuhvaćen testovima sposobnosti; 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Teorije inteligencije Guilford predlaže trodimenzionalni model intelekta (koji je prema njegovim faktorskim istraživanjima obuhvatao čak 120 nezavisnih faktora): 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Razvoj testova za mjerenje inteligencije 1905-saradnja Theodorea Simona i Alfred Bineta rezultira kreiranjem prve skale za mjerenje inteligencije-Simon-Binetova skala za mjernje inteligencije. Kreiranje koncepta mentalne i hronološke dobi na način komparacije i sabiranja mentalnih i kronoloških mjeseci. Analiza teženske primjerenosti uadataka. W. Stern predlaže omjer kronološke i mentalne dobi (MD/HD) 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Razvoj testova za mjerenje inteligencije Skali preuzimaju Lewis Terman i Henry Goddard neovisno i odnose u SAD. Terman prilagođava i standardizira skalu na Standford Univerzitetu i tako nastaje Stanford- Binetova skala korištena za kasniju Termanovu genetičku studiju genijalnosti. Terman predlaže da se Sternov koeficijent pomnoži sa 100 čime se dobila prva prava mjera IQ-a 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Razvoj testova za mjerenje inteligencije Tokom I. Svjetskog Rata nastaju Armijski Alfa a onda i Armijski Beta testovi. Osim ovih, na osnovu Spearmanovog rada u V. Britaniji nastaju Ravenove Progresivne Matrice (standardne, u boji za djecu i za napredne). U kliničkoj praksi D. Wechsler kreira W-B (Wechsler Belevue) skalu, a onda i WAIS (Wechsler Intelligence scale for Adults), WISC (Wechsler Wechsler Intelligence scale for Children) i WPPSI (Wechsler Intelligence scale for Preschool Children). 14. INTELIGENCIJA I SPOSOBNOSTI Razvoj testova za mjerenje inteligencije Cattel kreira Free-Culture Fair test koji mjeri G- faktor Neki od dalje kreiranih testova SAT (Special Ability Test) Purdue Sternbergov test Triarhičnih sposobnosti KBT