Podcast
Questions and Answers
Жер сілкінісі кезінде бөлініп шыққан қуат немен өлшенеді?
Жер сілкінісі кезінде бөлініп шыққан қуат немен өлшенеді?
- Жерасты шкаласы
- Дека шкаласы
- Рихтер шкаласы (correct)
- Кельвин шкаласы
Фосфорорганикалық заттарға жатады?
Фосфорорганикалық заттарға жатады?
- Ацетилен
- Күкірт қышқыл
- Зарин, зоман (correct)
- Синилді қышқыл
Жер қыртысының жер астылық дүмпулері қалай аталады?
Жер қыртысының жер астылық дүмпулері қалай аталады?
- Жердің дүмпуі
- Геологиялық өзгерістер
- Жер сілкінісі (correct)
- Сейсмикалық толқын
Сәулеленудің алғашқы реакциясы қандай?
Сәулеленудің алғашқы реакциясы қандай?
Күн сәулелері ағзаға әсер еткен кездегі күй нені білдіреді?
Күн сәулелері ағзаға әсер еткен кездегі күй нені білдіреді?
Адамның ұлпалары мен мүшелерінің зақымдалуы қалай аталады?
Адамның ұлпалары мен мүшелерінің зақымдалуы қалай аталады?
Смог не болып табылады?
Смог не болып табылады?
Жарақатты шокты емдеу үшін қай препарат қолданылады?
Жарақатты шокты емдеу үшін қай препарат қолданылады?
Экожүйедегі эволюция процесінің қарапайым бірлігі не?
Экожүйедегі эволюция процесінің қарапайым бірлігі не?
Биоценоз терминінің авторы кім?
Биоценоз терминінің авторы кім?
Тірі ағзалар жиынтығы дегеніміз не?
Тірі ағзалар жиынтығы дегеніміз не?
Бастапқы сукцессия қайда басталады?
Бастапқы сукцессия қайда басталады?
Қандай ағзалар гетеротрофтарға жатады?
Қандай ағзалар гетеротрофтарға жатады?
Биосфераның негізгі компоненты нәрсә?
Биосфераның негізгі компоненты нәрсә?
Биосфераның даму сферасы ничек атала?
Биосфераның даму сферасы ничек атала?
Пессимум зонасы дегеніміз не?
Пессимум зонасы дегеніміз не?
Тірі ағзалар арасындагы тарихи формация ничек атала?
Тірі ағзалар арасындагы тарихи формация ничек атала?
Автотрофтарға жататын ағзалар қандай?
Автотрофтарға жататын ағзалар қандай?
Экожүйе терминін кім енгізген?
Экожүйе терминін кім енгізген?
Кем биогеохимия принципын ясаган?
Кем биогеохимия принципын ясаган?
Өсімдіктердің алдына қойылған экологиялық рөл қандай?
Өсімдіктердің алдына қойылған экологиялық рөл қандай?
Биогеоценология нәрсәне өйрәнә?
Биогеоценология нәрсәне өйрәнә?
Фотосинтез нәтиҗәсендә күләменә нинди оттек бүлеп чыгара җитештерүче органик затлардан булуы мөмкин?
Фотосинтез нәтиҗәсендә күләменә нинди оттек бүлеп чыгара җитештерүче органик затлардан булуы мөмкин?
Табигый җир белән бәйле химик элементләр алмашауы ничек атала?
Табигый җир белән бәйле химик элементләр алмашауы ничек атала?
Гумус нәрсә тарафыннан барлыкка килә?
Гумус нәрсә тарафыннан барлыкка килә?
Канцероген нәрсә ул?
Канцероген нәрсә ул?
Биосфера ничәнче елда барлыкка килде?
Биосфера ничәнче елда барлыкка килде?
ТЖ ескерту және болдырмау бойынша ҚР-да кайсы мемлекеттік жүйе бар?
ТЖ ескерту және болдырмау бойынша ҚР-да кайсы мемлекеттік жүйе бар?
Табиғи апаттар қатарына не жатады?
Табиғи апаттар қатарына не жатады?
Ядролық зақымдалу ошағы неше аймаққа бөлінеді?
Ядролық зақымдалу ошағы неше аймаққа бөлінеді?
Папуляция дегеніміз не?
Папуляция дегеніміз не?
Хлор әсер еткенде тыныс алу жолдарын қалай қорғауға болады?
Хлор әсер еткенде тыныс алу жолдарын қалай қорғауға болады?
Азаматтық қорғаныс басшылығын кім жүргізеді?
Азаматтық қорғаныс басшылығын кім жүргізеді?
Кәсіпорынның химиялық апаты қай түрге жатады?
Кәсіпорынның химиялық апаты қай түрге жатады?
Қаладағы тез әрекет ететін отрядтың құрамында қанша адам болуы тиіс?
Қаладағы тез әрекет ететін отрядтың құрамында қанша адам болуы тиіс?
Ноосфера терминін ғылымға кім енгізді?
Ноосфера терминін ғылымға кім енгізді?
Ауаның құрамындагы оттегенең проценты ничә?
Ауаның құрамындагы оттегенең проценты ничә?
Экологиядә парниктік эффектны нәрсә дип атала?
Экологиядә парниктік эффектны нәрсә дип атала?
Экологиялық дағдарыс ничек атала?
Экологиялық дағдарыс ничек атала?
Топырак түзілуе никадәр вакытта бара?
Топырак түзілуе никадәр вакытта бара?
Дегумуфикация процессы нәрсәне аңлата?
Дегумуфикация процессы нәрсәне аңлата?
1973 елда беренче чиратта нинди экологиялық оешма эшли башлады?
1973 елда беренче чиратта нинди экологиялық оешма эшли башлады?
Табигый ресурслар мониторингы нәрсәләрне үз эченә ала?
Табигый ресурслар мониторингы нәрсәләрне үз эченә ала?
Семей полигонында ничә атомик җарылу сынау үткәрелде?
Семей полигонында ничә атомик җарылу сынау үткәрелде?
Пестицидләр нәрсәгә кулланыла?
Пестицидләр нәрсәгә кулланыла?
Қазақстанда экологиялық апат зоналарының саны ничә?
Қазақстанда экологиялық апат зоналарының саны ничә?
Гетеротрофтарның яшәү рәвеше ничек аңлатыла?
Гетеротрофтарның яшәү рәвеше ничек аңлатыла?
Эврибионтлар үзләрен ничек хис итә?
Эврибионтлар үзләрен ничек хис итә?
Стенобионтларның хиссе көчле мохит шартларында ничек билгеләү мөмкин?
Стенобионтларның хиссе көчле мохит шартларында ничек билгеләү мөмкин?
Популяция гомеостазы нәрсәне аңлата?
Популяция гомеостазы нәрсәне аңлата?
Тер бөлінуе нәрсәне аңлата?
Тер бөлінуе нәрсәне аңлата?
Минут momenten ничек билгеләнә?
Минут momenten ничек билгеләнә?
Паразитизм нәрсәне аңлата?
Паразитизм нәрсәне аңлата?
Гаузе ережәсе нәрсәне аңлата?
Гаузе ережәсе нәрсәне аңлата?
Бәсекелестік нәрсәне аңлатып бирә?
Бәсекелестік нәрсәне аңлатып бирә?
Толеранттылық законын кем бар?
Толеранттылық законын кем бар?
Flashcards
Полифаглар
Полифаглар
Көп төрледән азык алучы җанварлар.
Фотопериодизм
Фотопериодизм
Тере организмнарның көн озынлыгы үзгәрешләренә яраклашу сәләте
Акклиматизация
Акклиматизация
Тере организмнарның бер шартлар тәэсире һәм чыдамлылык чиге үзгәрешен ничек атыйлар?
Симбиоз
Симбиоз
Signup and view all the flashcards
Нейтрализм
Нейтрализм
Signup and view all the flashcards
Гаузе кагыйдәсе
Гаузе кагыйдәсе
Signup and view all the flashcards
Мутуализм
Мутуализм
Signup and view all the flashcards
Комменсализм
Комменсализм
Signup and view all the flashcards
Паразитизм
Паразитизм
Signup and view all the flashcards
Бәсекелешлек
Бәсекелешлек
Signup and view all the flashcards
Биосфера
Биосфера
Signup and view all the flashcards
Биосфераның югары шекарасы
Биосфераның югары шекарасы
Signup and view all the flashcards
Биосфераның түбәнге шекарасы
Биосфераның түбәнге шекарасы
Signup and view all the flashcards
Тере затлар
Тере затлар
Signup and view all the flashcards
Ноосфера
Ноосфера
Signup and view all the flashcards
Тере затларның функцияләре
Тере затларның функцияләре
Signup and view all the flashcards
Биогеоценоз
Биогеоценоз
Signup and view all the flashcards
Биогеохимиялек әйләнеш
Биогеохимиялек әйләнеш
Signup and view all the flashcards
Биогеоценология
Биогеоценология
Signup and view all the flashcards
В.Вернадский
В.Вернадский
Signup and view all the flashcards
Популяция
Популяция
Signup and view all the flashcards
Таралган үсеш
Таралган үсеш
Signup and view all the flashcards
Биоценоз
Биоценоз
Signup and view all the flashcards
Биоценозның төп экологик функциясе
Биоценозның төп экологик функциясе
Signup and view all the flashcards
Беренче дәрәҗәле продукция
Беренче дәрәҗәле продукция
Signup and view all the flashcards
Доминантлар
Доминантлар
Signup and view all the flashcards
Биоценоз
Биоценоз
Signup and view all the flashcards
Үзгәрүчәнлек
Үзгәрүчәнлек
Signup and view all the flashcards
Доминантлар
Доминантлар
Signup and view all the flashcards
Альбедо
Альбедо
Signup and view all the flashcards
Киске Яңгыр
Киске Яңгыр
Signup and view all the flashcards
Парник эффекты
Парник эффекты
Signup and view all the flashcards
Экологик кризис
Экологик кризис
Signup and view all the flashcards
Табигать ресурсларын күзәтү
Табигать ресурсларын күзәтү
Signup and view all the flashcards
Кислоталы чыккан
Кислоталы чыккан
Signup and view all the flashcards
Һава составындагы газылар
Һава составындагы газылар
Signup and view all the flashcards
Туфракларның югалуы
Туфракларның югалуы
Signup and view all the flashcards
Җирнең климатының үзгәрүе
Җирнең климатының үзгәрүе
Signup and view all the flashcards
Семей полигоны
Семей полигоны
Signup and view all the flashcards
Тыюлык
Тыюлык
Signup and view all the flashcards
Азаматлык саклану системасы нинди принцип буенча төзелгән?
Азаматлык саклану системасы нинди принцип буенча төзелгән?
Signup and view all the flashcards
Казакъстанда нинди дәүләт системасы эшли?
Казакъстанда нинди дәүләт системасы эшли?
Signup and view all the flashcards
Янгын, җил, җир тетрәү, вулканнар, агулы матдәләрне чыгаручы предприятиеләр бәхетсезлекләренең кайсы төренә керә ?
Янгын, җил, җир тетрәү, вулканнар, агулы матдәләрне чыгаручы предприятиеләр бәхетсезлекләренең кайсы төренә керә ?
Signup and view all the flashcards
Алматы, Тараз, Қызылорда, Шымкент, Теміртау, Қарағандыда нинди проблема күзәтелә?
Алматы, Тараз, Қызылорда, Шымкент, Теміртау, Қарағандыда нинди проблема күзәтелә?
Signup and view all the flashcards
Эволюция вакытында бер урында яшәүче, бер-берләре белән үрчүче, шундый шәхеслә рнең төркеме ничек атала?
Эволюция вакытында бер урында яшәүче, бер-берләре белән үрчүче, шундый шәхеслә рнең төркеме ничек атала?
Signup and view all the flashcards
Азаматлык саклануны кем җитәкли?
Азаматлык саклануны кем җитәкли?
Signup and view all the flashcards
Радиоактив нурланышны билгеләү өчен нинди көйләм кулланыла?
Радиоактив нурланышны билгеләү өчен нинди көйләм кулланыла?
Signup and view all the flashcards
Тәннең бүленгән өлеше яки
Тәннең бүленгән өлеше яки
Signup and view all the flashcards
"Ноосфера" төшенчәсен кем һәм кайчан
"Ноосфера" төшенчәсен кем һәм кайчан
Signup and view all the flashcards
Канцероген дигән нәрсә?
Канцероген дигән нәрсә?
Signup and view all the flashcards
Рихтер шкаласы
Рихтер шкаласы
Signup and view all the flashcards
КӘУЗ агулы матдәләр
КӘУЗ агулы матдәләр
Signup and view all the flashcards
Көн тию
Көн тию
Signup and view all the flashcards
Фосфорорганикалык матдәләр
Фосфорорганикалык матдәләр
Signup and view all the flashcards
АЧКЫЧ һәм ЯРДӘМЧЕ СТРУКТУРАЛАР
АЧКЫЧ һәм ЯРДӘМЧЕ СТРУКТУРАЛАР
Signup and view all the flashcards
Сугыш вакытында ТЖ
Сугыш вакытында ТЖ
Signup and view all the flashcards
Тыныч вакытта ТЖ
Тыныч вакытта ТЖ
Signup and view all the flashcards
Табигый ТЖ
Табигый ТЖ
Signup and view all the flashcards
Study Notes
Экология
- Экология фәнені тирә ағзаларның бер-берлеш тәкъвасын, аралашыгын вэ тирә-юньк мөхит белән бәйләнешен тикшерә.
- Тәбигать кануннарын төзүче – Б. Коммонер.
- Экология терминнән беренче тапкыр файдаланган гәлим – Э. Геккель.
- Экология термины 1866 елда кертүлгән.
Аутэкология
- Аутэкология – тупшак ағзалар вэ яки бер төрне тикшерә.
Демэкология
- Демэкология – халык экологиясы, ягъни халыкны тикшерә.
Синэкология
- Синэкология – ағзалар берләшмәләрен тикшерә.
Урбоэкология
- Урбоэкология – шәһәрләрне вэ аларны укыту процесшләрен тикшерә.
Экология термины
- 1927 елда Ч. Элтон беренче тапкыр экология китабын бастырган.
- "Биосфера" терминнән беренче тапкыр Э. Зюсс файдаланган.
- В. Вернадский биосфера фәненә нигез салган.
Төр
- Төр – ареалда үрсетеп торучы вэ уртак нәселе булган бусалай ағзалар тобы.
Экология факторлар
- Экология факторлар – бер тирә-юньк мөхитнең ағзаларға кысым ясаучы касиетләре вэ компонентлары.
Абиотикалық фактор
- Абиотика факторлар – тирә-юньк мөхитнең жансыз компонентлары. (мисал: температура, су, җил).
Биотикалық фактор
- Биотика факторлар – тирә-юньк мөхитнең тире ағзалары. (мисал: азык-төлек тәкъвимнәре).
Антропоген фактор
- Антропоген факторлар – кеше җәмгыяте кысым күрсәткән күренекле факторлар. (мисал: авыл хуҗалыгы, җәмгыять үсеннән).
Фотопериод
- Фотопериод – күн көннәременә ағзаларны яулап үрсеп булуы.
Биосфера
- Биосфера- җир бетендәге яни, тире вэ жансыз ағзаларның дөньяны төзеп ясалауы. Биосфераның киңлеге- 10-11 км тереңлектә вә 25 км атмосферада.
Биосфераның компоненты
- Биосфераның төп компонентлары: тірі затлар
Биоценоз
- Биоценоз - ягъни, ағзалар яки экожүйенің берлегннннән торган биология.
Экожүйе
- Экожүйе – жанды һәм жансыз ағзаларның бәйләнешле системаһы.
Трофк тізбек
- Трофк тізбек – затларны йоттып алган ағзалар арасында тәкъвимнәр. (мисал: өсэмдіктер, мәләннәр, йоттып алган хайваннар).
Популяция
- Популяция – ортак төрдән торган, ортак географик урыннарда яшәүче, бер үрсеп торуына үзара бәйләнешле ағзалар тобы.
Биогеоценоз
- Биогеоценоз - биосфераның бер өлеше буларак, тери вэ жансыз ағзалар арасындагы катнашын күрсәтә.
Экология валенттілік
- Экология валенттілік- ағзамның тирә-юньк мөхитнең бер генә өлешендә яшәү мөмкинлеген аңлата.
Озон катламының бозулышы
- Озон катламының бозулышы- халыкның тирә-юньнек мөхиткә тәсир итешү нәтиҗәсендә, озон катламында бозулышка китерә.
Смок
- Смог – тирә-юньнек мөхитнең, тәбигатьтең вэ кешннән катларган озынлыклар.
Қосымша материалдар
- Төрле факторлар
- Табиғи ресурстар билгеләмәләре
- Климат
Studying That Suits You
Use AI to generate personalized quizzes and flashcards to suit your learning preferences.